Урал сасси

 

Хисеплĕ, вулакансем! Материалсемпе туллин паллашас тесен хаçата электронлă майпа çырăнма пулать: 1 уйăх — 25 тенкĕ, 6 уйăх — 150 тенкĕ. Почта урлă çырăнса илес тесен хаçатăн хакĕ 1 уйăха — 64 тенкĕ те 40 пус, çур çула — 386 тенкĕ те 40 пус.

 

Манăçми шкул çулĕсем

%d1%82%d0%b0%d1%82%d1%8c%d1%8f%d0%bd%d0%b0-%d1%8f%d0%ba%d1%83%d1%88%d0%b5%d0%b2%d0%b0

Татьяна Александровна Якушева (Петрова) Мияки районӗнчи Тимеш ялĕнче çуралса ÿснĕ, хăйсен ялĕнчех вăтам шкул пĕтернĕ. Ун хыççăн Пушкăрт патшалăх университетĕнчи филологи факультетне вĕренме кĕнĕ. Паян кун Пелепей хулинчи 15№ шкулта вырăс чĕлхипе литература учителĕ пулса ĕçлет. Аслă категориллĕ вĕрентекен педагогсен хушшинче иртекен тĕрлĕ мероприятисене хастар хутшăнать, спортпа, поэзипе туслă. Вĕрентÿ ĕçĕнче çирĕме яхăн çул тăрăшаканскерĕн çитĕнĕвĕсем те пайтах. Тĕслĕхрен, 2014 çулта республикăри професси конкурсне хутшăнса «Вĕрентÿпе методика никĕсĕ çине таянса урок пахалăхне ÿстересси» номинаци çĕнтерÿçи пулнă. Çав çулах, октябрь уйăхĕнче, «Вырăс чĕлхипе вĕрентекен чи лайăх учитель тата преподаватель» конкурс çĕнтерÿçи пулса ПР Правительствин хавхалантару премине илме тивĕçнĕ. Иртнӗ çул муниципаллă «Вырăс чĕлхипе литература учителĕ – 2015» конкурсра мала тухса Пелепей хулипе район чысне хÿтĕлеме республикăн тĕп хулине, Ĕпхĕве, кайма тивĕçнĕ. Кунта та Татьяна Александровна çĕнтерÿçĕ пулса тăнă. Çав çулах август уйăхĕнче Т.Якушевана Нефтекамск хулинче иртнĕ республикăри вĕрентекенсен канашлăвне йыхравланă. Унта 2014-2015 вĕренÿ çулĕсенче «Чи лайăх вĕрентекен» ята çĕнсе илнисене чысланă. Татьяна Александровна Республика Пуçлăхĕн Рустэм Хамитовăн аллинчен паракан укçан премипе диплома илме тивĕçнĕ.

Пултаруллă чăваш хĕрĕн ятне Пушкăртстан вĕрентÿ институчĕ кăларнă «Лучшие учителя Республики Башкортостан» кĕнекене те кĕртнĕ. Т.Якушеван выпускникĕсем хушшинче шкула медальпе пĕтернисем те пур. Вĕсем — пиллĕкĕн.
Татьяна Александровна çÿлерех асăннă çитĕнÿсемшĕн ашшĕпе амăшне тата вĕрентекенĕсене (хăй вăхăтĕнче вĕрентекен профессине суйласа илнине ырланăшăн) тав тăвать, вĕсене яланах ăшшăн аса илет…

Читать полностью »

 

Ачасене тĕрлĕ енлĕ аталантараççĕ

Ачасене хушма пĕлÿ парасси вĕрентĕвĕн чи кирлĕ пайĕсенчен пĕри шутланса тăрать. Вăл, тĕпрен илсен, паянхи пурнăç ыйтнипе йĕркеленет: хушма пĕлÿ занятийĕсенче ача воспитанипе пĕлÿ çеç илмест, пур енлĕ аталанать. Ун пирки РФ вĕрентĕвĕн наци доктрининче те çырнă.

%d1%86%d0%b5%d0%bd%d1%82%d1%80-%d0%b2-%d0%bc%d0%b5%d0%bb%d0%b5%d1%83%d0%b7%d0%b5

Хушма пĕлĕвĕн паха енĕ – ача пĕрмай шыравра пулни, пĕлĕве ĕç, çут çанталăк, культура палăкĕсен объекчĕсем урлă илни. Хушма пĕлÿ ачасен пултарулăхне аталантарать, малашлăхра професси суйласа илме те пулăшать. Паян кун ача-пăча центрĕсемпе керменĕсем, пултарулăх çурчĕсемпе техниксен станцийĕсем, экологсен клубĕсем, ачасене хушма пĕлÿ паракан учрежденисем тĕрлĕ направленипе ĕçлеççĕ. Паянхи статьяра сăмахăм Мелеуз хулинчи И.Я.Яковлев ячĕллĕ ачасемпе çамрăксене аталантаракан центр çинчен пулĕ. Асăннă вĕрентÿ центрĕ наци культурине вĕрентессипе, аталантарассипе тата упрассипе ĕçлет.
Паян кун унта 7 аслă пĕлÿллĕ, икĕ пĕрремĕш категориллĕ вĕрентекен тăрăшать. Вĕсем пĕтĕмĕшле тата хушма пĕлÿ паракан шкулсенчи 732 ачана вĕрентеççĕ…

Читать полностью »

 

Киномеханик патĕнче хăнара

Эпĕ хамăн вĕренекенсене тăван çĕршывăн тивĕçлĕ гражданĕсем пулма‚ аслисене хисеплеме‚ ĕçе юратма‚ çĕнĕ пĕлÿ патне туртăнма тăрăшчăр тесе вĕрентетĕп. Çакăн пек çăмăлах мар ыйтусене пурнăçлама мана ял çыннисем пулăшаççĕ.

%d0%b8%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d0%be%d0%b2-%d0%b8%d0%bb%d1%8c%d1%8f-%d0%b4%d0%b0%d0%bd%d0%b8%d0%bb%d0%be%d0%b2%d0%b8%d1%87

Кăратмас ялĕнчи ватăсем каласа панинчен ачасем нумай интереслĕ япала çинчен пĕлеççĕ‚ тăван халăх культурипе йăли-йĕркине вĕренсе пыраççĕ‚ çын хаклăхне ăнланаççĕ. Çакăн пек пĕр тĕлпулăва эпир Раççейри кино çулне халалларăмăр. Кĕçĕн класра вĕренекенсем Илья Данилович Иванов патĕнче хăнара пулнă май киномеханик профессин тĕлĕнмелле енĕсемпе паллашрĕç…

Читать полностью »

 

Ял валли хатĕрленĕ хăйне майлă палăк

Хушăлка ялĕнчи педагогика ĕçĕн ветеранĕ, таврапĕлÿçĕ Владимир Васильевич Максимовпа вырăнти шкулта истори урокĕсене илсе пыракан Светлана Германовна Иванова тата çак ялта çуралса ÿснĕ биологи наукисен докторĕ, профессор, Раççейри наукăсен академийĕн Ĕпхÿри наука центрĕн лабораторийĕн ертÿçи Игорь Владимирович Максимов ял халăхне пысăк парне тунă.

%d0%b8%d1%81%d1%82%d0%be%d1%80%d0%b8%d1%8f-%d0%ba%d0%be%d1%88%d0%b5%d0%bb%d0%b3%d0%b8

Епле майпа-ши? Çак виçĕ çын пуçарăвĕпе кăçалхи август уйăхĕнче «Краткая история старинного села Кош-Елга» кĕнеке кун çути курма пултарнă. Илемлĕ хуплашкаллă самаях хулăн кĕнекене – 256 страница – Санкт-Петербургри «Свое издательство» типографинче пичетлесе кăларнă. Тиражĕ – 250 экземпляр. Хуплашкин пĕрремĕш страницине Хушăлка ял сăнÿкерчĕкĕ илем кÿрет, тăваттăмĕшĕнче – авторсен сăнÿкерчĕкĕ тата вĕсемпе кĕскен паллаштарни пур. Ăнланмалла чĕлхепе çырнăран кĕнеке çăмăллăн вуланать, мĕн пуçласа вĕçне çитиччен хăй тыткăнĕнчен вĕçертмест. Ял историйĕпе çыхăннă кăларăм виçĕ кĕнекерен тăрать. Пĕрремĕш кĕнекинче ял никĕсленĕвĕпе аталанăвне, революцичченхи тата совет самани тапхăрне, Тăван çĕршывăн аслă вăрçи, ун хыççăнхи çулсене (паянхи кун таранччен) тĕплĕн те анлăн сăнласа панă. Ялти паллă çынсемпе паллаштарма та чылай вырăн уйăрнă: вĕсем вара кунта сахал мар. Совет Союзĕн Геройĕ И.К.Степанов та, ПАССРăн тава тивĕçлĕ вĕрентекенĕ С.Т.Емельянов та, В.В.Максимовпа В.П.Иванов тата В.В.Борисова профессорсем те, В.К.Николаев скульптор та çак ялта çуралнă. Сăмах май каласан, çак кĕнекен авторĕсем те сумлă çынсем. Владимир Васильевич ачасене пĕлÿ парас ĕçре çур ĕмĕр тăрăшнă. Унăн вĕренекенĕсем хушшинче пултаруллă та çĕршывăн тава тивĕçлĕ çыннисем сахал мар… Читать полностью »

 

Çулталăка та çырăнма май пур

«Çырăнтару-2017/1» кампани вăй илсе пынă май вулакансене хăш-пĕр çĕнĕлĕхсемпе паллаштарасшăн.

Малашне «Урал сасси» хаçата 2017 çулхи пĕрремĕш çур çулшăн çырăнса илес тесен 367 тенкĕ те 98 пус тÿлемелле пулĕ. Çакă вăл хаçата «Почта России» ФГУПăн хаçат-журнал каталогне (вăл кăвак тĕслĕ) кĕртнипе çыхăннă. Унччен вăл МАП (Межрегиональное агенство подписки) урлă‚ унăн каталогĕпе усă курса‚ саланнă. «Урал сассине» çĕнĕ каталога кĕртнипе унăн хакне кăшт та пулсан йÿнетме (20 тенке яхăн) май килчĕ. Çĕнĕ хакпа саланакан «Урал сассин» индексĕ те çĕнĕ – П 2754.
Тепĕр ырă хыпар – вăл хаçата çулталăклăхах çырăнса илме пултарни. Çакăн пирки пирĕн вулакансем чылайранпа ыйту çĕклерĕç. Халĕ‚ акă‚ тинех вăл пурнăçа кĕчĕ. Юратнă кăларăма – «Урал сассине» — çулталăка çырăнма кăмăл пуррисен 663 тенкĕ те 99 пус кăларса хума тивĕ. Унăн индексĕ – П 3362.
Кĕскен каласан‚ паян эпир туса панă çĕнĕлĕхсем вулаканшăн меллĕ те усăллă пуласса шанатпăр. Апла пулсан редакципе хаçат тусĕсен хушшинчи çыхăну та татăлмĕ. Хисеплĕ вулакансем‚ çак çĕнĕлĕхсем çинчен хăвăр çывăх çыннăрсене‚ тус-пĕлĕшĕрсене‚ тăванăрсене пĕлтерме васкăр‚ паянхи ĕçе ырана ан хăварăр.

 

Тĕнче чемпионĕн парнисемшĕн кĕрешнĕ

Сентябрь уйăхĕн 16-мĕшĕнче Ĕпхÿ хулинчи «Динамо» стадионра 2001-2002 çулсенче çуралнă çамрăк хĕрсемпе каччăсем хушшинче ирĕклĕ майпа кĕрешессипе Пушкăртстан Республикин ăмăртăвĕ иртнĕ. Çамрăк спортсменсем тăватă хутчен тĕнче чемпионĕ‚ ХХII Олимп вăййисен бронза призерĕ пулнă Сергей Григорьевич Корнилаев парнисемшĕн тупăшнă.

%d0%b3%d1%80%d0%b5%d0%ba%d0%be-%d1%80%d0%b8%d0%bc%d1%81%d0%ba%d0%b0%d1%8f-%d0%b1%d0%be%d1%80%d1%8c%d0%b1%d0%b0Ăмăртăва республикăри хуласемпе районсенчен килнĕ 170 спортсмен хутшăннă. Унăн официаллă пайне уçнă çĕрте спортсменсемпе курма килнисем умĕнче Сергей Григорьевич çакăн пек сăмахсем каланă: «Эпĕ Чăваш Кăпавĕнчен. Паллах‚ чи малтан хамăн тăван ял спортсменĕсемшĕн‚ унтан Иглин районĕшĕн‚ кайран вара республикăшăн хумханатăп». Унсăр пуçне ПР çамрăксен политикипе спорт министрĕн çумĕ Алексей Новиков‚ ПР Ирĕклĕ майпа кĕрешекенсен федерацийĕн ветерансен канашĕн председателĕ Нурулла Хисматуллин та салам сăмахĕсем тухса каланă.

Читать полностью »

 

Çтерлĕ хула уявĕнче

Сентябрь уйăхĕн 11-мĕшĕнче Çтерлĕ хули хăй 250 çул тултарнине паллă турĕ. Уяв мероприятийĕсем пĕр вăхăтрах темиçе вырăнта: парксенче, культура çурчĕсенче иртрĕç. Хуçасем йыхрав янипе хăнасем Çтерлĕ хулине республикăн тĕрлĕ кĕтесĕнчен пуçтарăннă. Йыхрав хутне Пелепей районĕнчи чăваш наципе культура автономийĕн ертÿçипе Владимир Яковлевпа Рудольф Илькелри çыравçă та илнĕ.

%d1%8e%d0%b1%d0%b8%d0%bb%d0%b5%d0%b9-%d0%b2-%d0%b3-%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%80%d0%bb%d0%b8%d1%82%d0%b0%d0%bc%d0%b0%d0%ba%d0%b5

Вĕсем транспорт тупма пулăшнипе юбилейпе çыхăннă мероприятие çак хулари «Илем» халăх ансамблĕ те кайма пултарчĕ. Пелепейри чăвашсен делегацине чăваш наципе культура автономийĕн председателĕ Владимир Яковлев ертсе пычĕ.
«Илем» халăх ансамблĕн чапĕ çулран çул ÿссе пырать. Туслă ушкăн республикăра иртекен мероприятисене çеç мар, Раççей шайĕнчисене те хутшăнать. Хальхинче те илемçĕсем пуçтарăннисене «Содовик» культура çурчĕ çумĕнчи парк сцени çинче хăйсен пултарулăхĕпе тĕлĕнтерчĕç. Халăх вĕсене тăвăллăн алă çупса кĕтсе илчĕ.

Читать полностью »

 

Сихун сăвăçи

Çынна пĕрле пĕр пăт тăвар çимесĕр пĕлсе пулмасть тенине час-часах илтетпĕр. Унпа вара эпĕ пĕр пăт тăвар çиме мар, юнашар ларса апатланнине те астумастăп. Курса калаçасси те сайра хутра кăна пулнă. Апла пулин те ман асăма çирĕп кĕрсе юлнă вăл. Çынни çавнашкалччĕ. Паян вара ăна аса илме, ыттисене те астутарма пысăк сăлтав пур: пурăннă пулсан Михаил Евсеевич Иванов (Михаил Сихун) çак кунсенче 90 çул тултармаллаччĕ.

%d0%b8%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d0%be%d0%b2-%d0%bc%d0%b8%d1%85%d0%b0%d0%b8%d0%bb-%d0%b5%d0%b2%d1%81%d0%b5%d0%b5%d0%b2%d0%b8%d1%87

Михаил Евсеевич Кармаскалă районĕнчи Сихун ялĕнче 1926 çулхи сентябрь уйăхĕн 28-мĕшĕнче тĕнчене килнĕ. Ашшĕпе амăшĕ ĕмĕр тăршшĕ çĕр ĕçлесе пурăннă. Ялти шкулта ăс илнĕ хыççăн педагогика училищине вĕренме кĕнĕ, Пушкăрт патшалăх университечĕн естествознани факультетĕнче вĕреннĕ, çав аслă шкултах ют чĕлхесен факультетне те пĕтернĕ.
Хама илес пулсан, эпĕ унпа иртнĕ ĕмĕрти 90-мĕш çулсенче паллашнă. Малтан, паллах, “Урал сасси” хаçатра пичетленнĕ сăввисем тăрăх пĕлнĕ, каярахпа “Шуратăл” литпĕрлешÿ канашлăвĕсенче, вулакансемпе ирттернĕ тĕлпулусенче юнашар ларса калаçнă. Михаил Евсеевич шуратăлçăсен йышне пĕр кĕтмен çĕртен пырса кĕчĕ.

Читать полностью »

 

Каçару ыйтатăп

Çулсем иртеççĕ, каялла çаврăнмаççĕ… Анчах асаилÿсем ирĕксĕрех иртнĕ çулсенчи хăш-пĕр самантсем патне илсе çитереççĕ, тĕрĕс мар тунă ĕçсемшĕн каçару ыйттараççĕ. Йĕркипех каласа парам-ха.

Пирĕн ялта (1960-1965çç.) çĕнĕ шкул ĕçленĕ çулсенче студентсем те ĕçе килкелетчĕç (стройкăра та, ток çинче те ĕçлетчĕç). Манăн Леня кукка пĕр студенткăпа туслашса кайнăччĕ. Эпĕ ун чухне 6-7-ри хĕр ача пулнă пулĕ.
Пĕррехинче студенткăсем шыва кĕме кÿлĕ хĕрне анчĕç. Кукка туслашнă хĕр шывра мĕнле ишнине кÿлĕ хĕрринче пăхса лартăм. Ман чухлĕ те ишме пĕлмест пек тата кевти-кĕлетки ытлашши тулли пек туйăнчĕ. Тĕрĕссипе каласан куккана ку хĕрпе çÿретес килмерĕ. Анчах çын умĕнче епле-ха: “Ман куккапа ан çÿре” тесе калас. Темиçе кун çав хĕр хыççăн сыхласа çÿрерĕм.Вăл ытти хĕрсенчен кăшт юларах пынă чухне ăна хăваласа çитрĕм те хăвăрт кăна: “Эсир, ма-ха ман куккапа çÿретĕр” тесе каларăм та чупса иртсе кайрăм…

Читать полностью »

 

Çырнисен пуххи

Сире кунта пысăк çыру та пур тесе, почтальонка самаях пачка бандероль те тыттарса хăварчĕ. Васкасах уçрăм. Кĕнеке иккен. Пелепейре пурăнакан хастар шуратăлçă Рудольф Павлов-Илькелри хăйĕн анчах кăна пичетленсе тухнă кĕнекине ярса панă.

%d0%ba%d0%bd%d0%b8%d0%b3%d0%b0-%d1%80-%d0%bf%d0%b0%d0%b2%d0%bb%d0%be%d0%b2a%d0%bd-c%d1%83-%d1%83%d0%b9a%d1%85e%d0%bd%d1%87%d0%b8-c%d1%83%d0%bca%d1%80%d1%81%d0%b5%d0%bc

Хăйĕн сумлă юбилейĕ тĕлне Рудольф Матвеевич чаплă парне хатĕрленĕ-ха тесе, кĕнеке хуплашки çине ытараймасăр пăхса ларатăп. Ара, хамăрăн Пелепейри типографирех кĕнеке таврашне çапла нумай тĕспе илемлетсе кăларма пултарни тĕлĕнтерсех ячĕ. Кунта асамат кĕперĕн пур тĕсĕ те пур темелле. Çав çут çанталăка илем кÿрекен пулăмăн хăйĕн те пĕр татăкĕ çичĕ тĕспех çапăннă унта. Хуплашки илĕртÿллĕ пулсан ăшĕ-чикки те аптрамасть пулĕ-ха тесе унти “Акăш кÿлли” ятлă пĕрремĕш калава çийĕнчех вуласа та тухрăм. Ĕçтешĕм мĕнлерех кÿлĕ пирки каласа парассине те пĕлес килчĕ. Вуласа тухрăм та кунта нимĕнле кÿлĕ те çук иккен. Сăмах чаплă вырăс композиторĕн çав ятлă музыка произведенийĕ пирки пынине тавçăрса илтĕм. Калавĕ çапларах. Лукари (авторĕ ăна темшĕн Лукарье тенĕ) пĕр иртен-çÿрен арçынран вăрçă хыççăнхи çулсенчех патефон туянса юлнă. Темиçе пластинки те пур иккен. Вĕсен хушшинче хĕрарăм чун-чĕрине питĕ çывăх кĕвĕ пулнă. Тăтăшах итлет çавна, пĕрре те йăлăхтармасть, пурнăç йывăррине те мантарса ярать. Хĕллехи вăрăм каçсенче сивĕ пÿрте те ăшăтнăн туйăнать. Амăшĕпе ывăлĕ ĕмĕр тăршшĕ юратса итлеççĕ çав кĕвве.
Кунта сăмах “Пĕчĕк акăшсен ташши” кĕвĕ пирки пынине вулакана тавçăрса илме йывăрах мар.
Çакăн пек кĕске калавсем сахал мар кĕнекере.

Читать полностью »